حتماً دیدهاید که یک آهنگ پرصدا در اپهای موسیقی ناگهان آرامتر پخش میشود. این همان نرمالسازی بلندی صدا است: سرویس آهنگ را اندازه میگیرد، میبیند از حد هدفش بلندتر است و صدای پخش را کم میکند تا همه آهنگها تقریباً هماندازه به گوش برسند.
معیار این اندازهگیری LUFS نام دارد. بسیاری آن را با سطح پیک روی ولوممتر اشتباه میگیرند، اما این دو یک چیز نیستند. در این راهنما هر دو را توضیح میدهیم، هدفهای رایج را میبینیم و یاد میگیریم چطور فایل خود را در مرورگر بسنجیم و تغییر دهیم.
LUFS دقیقاً چه چیزی را میسنجد؟
LUFS مخفف Loudness Units relative to Full Scale است. بهجای نگاه کردن به بلندترین جهش صدا، تخمین میزند که صدا در طول زمان چقدر بلند به گوش انسان میرسد. در این سنجش به بمهای خیلی پایین اهمیت کمتر و به فرکانسهای میانی و بالا که گوش به آنها حساستر است اهمیت بیشتری داده میشود؛ روشی که در استاندارد ITU-R BS.1770 تعریف شده است.
هر یک واحد بلندی برابر یک دسیبل است؛ پس آهنگی با -۱۲ LUFS دو دسیبل بلندتر از آهنگی با -۱۴ LUFS است. اعداد منفیاند چون از سقف دیجیتال به پایین سنجیده میشوند و عدد نزدیکتر به صفر یعنی بلندتر. عددی که برای کل آهنگ گفته میشود «بلندی تجمعی» (integrated) نام دارد و میانگین کل فایل است.
تفاوت LUFS و سطح پیک
سطح پیک با واحد dBFS نشان میدهد بلندترین لحظه چقدر به سقف دیجیتال نزدیک است. ۰ dBFS حداکثر است و بالاتر از آن صدا کلیپ میشود. پیک چیزی درباره بلندی میانگین نمیگوید: یک ضبط آکوستیک آرام و یک آهنگ پاپ بسیار فشرده میتوانند پیک یکسان ولی اختلاف چند LUFS داشته باشند.
به همین دلیل نرمالسازی از LUFS استفاده میکند، نه پیک. عدد تجمعی همان چیزی است که شنونده حس میکند.
| معیار | واحد | چه چیزی را نشان میدهد |
|---|---|---|
| سطح پیک | dBFS | بلندترین لحظه چقدر به کلیپ شدن نزدیک است |
| بلندی تجمعی | LUFS | کل آهنگ بهطور میانگین چقدر بلند است |
| ضریب کرست | dB | فاصله پیک تا میانگین؛ عدد کم یعنی فشردهسازی شدید |
هدفهای رایج بلندی صدا
هر پلتفرم سطح مرجع خودش را دارد و این مقادیر ممکن است تغییر کنند؛ پیش از مسترینگ برای یک سرویس، راهنمای فعلی آن را بررسی کنید. اعداد زیر مقادیر پیشفرض رایج هستند.
| پلتفرم یا استاندارد | هدف رایج |
|---|---|
| Spotify (تنظیم پیشفرض) | حدود -۱۴ LUFS |
| Apple Music (Sound Check) | حدود -۱۶ LUFS |
| EBU R128 (پخش تلویزیونی اروپا) | -۲۳ LUFS |
اگر آهنگ خیلی بلند یا خیلی آرام باشد چه میشود؟
اگر آهنگ از هدف بلندتر باشد، سرویس صدایش را پایین میآورد؛ پس بلند کردن بیش از حد در مسترینگ سودی ندارد و اغلب دینامیک و ضربه آهنگ را از بین میبرد. اگر آرامتر باشد، بعضی سرویسها دست نمیزنند و بعضی بالا میبرند، بسته به قوانینشان.
درس عملی این است که برای صدای خوب مستر کنید، نه برای حداکثر بلندی. آهنگی با دینامیک سالم در LUFS متوسط، پس از نرمالسازی اغلب به اندازه یک آهنگ بیشازحد فشرده بلند به گوش میرسد.
سنجش و تنظیم صدا با ساندبنچ
ساندبنچ میتواند بلندی تجمعی را بر حسب LUFS بسنجد و سطح صدا را با دسیبل کم یا زیاد کند؛ همهچیز داخل مرورگر و بدون آپلود فایل.
- ابزار «آنالیز کیفیت» ساندبنچ را در soundbench.net/fa/fake-lossless-checker/ باز کنید و آهنگ را اضافه کنید. جز نتیجه کیفیت، بلندی تجمعی به LUFS، پیک نمونه به dBFS و ضریب کرست را هم نشان میدهد.
- عدد LUFS را با هدف خود مقایسه کنید. مثلاً نتیجه -۹ LUFS حدود ۵ دسیبل بلندتر از هدف -۱۴ LUFS است.
- ابزار «تغییر بلندی صدا» را در soundbench.net/fa/change-volume/ باز کنید و فایل را اضافه کنید. سطح پیک فعلی نمایش داده میشود.
- با اسلایدر یا دکمههای ۳± و ۶± دسیبل تغییر دقیق بدهید. گزینه Normalize بلندترین پیک را روی هدفی مثل -۱ dBFS میگذارد و Prevent clipping افزایش را خودکار محدود میکند.
- هنگام پخش بین ORIGINAL و EDITED جابهجا شوید و مقایسه کنید، سپس قالب را انتخاب و Export را بزنید.
نکته درباره نرمالسازی پیک
دکمه Normalize در «تغییر بلندی صدا» بر اساس سطح پیک کار میکند، نه LUFS. فایل را تا حد ممکن و بدون کلیپ شدن بلند میکند؛ برای ویس و ضبطهای آرام مفید است، اما خودش به عدد مشخصی از LUFS نمیرسد. برای رسیدن به هدف LUFS ابتدا بسنجید، بعد تغییری به اندازه اختلاف را با دسیبل اعمال کنید و مراقب باشید پیکها از ۰ dBFS بالاتر نروند.
پرسشهای متداول
آیا عدد LUFS کمتر یعنی صدای آرامتر؟
بله. مقادیر LUFS منفیاند، پس -۲۰ LUFS آرامتر از -۱۴ LUFS است. هرچه عدد به صفر نزدیکتر باشد، آهنگ بلندتر است.
آیا نرمالسازی کیفیت صدا را کم میکند؟
پایین آوردن صدای پخش به کیفیت آسیب نمیزند. اما بلند کردن فایل خودتان اگر پیکها از ۰ dBFS بگذرند باعث کلیپ میشود؛ پس مقدار پیک را زیر نظر داشته باشید.
پادکست یا آهنگ من چند LUFS باشد؟
بستگی به محل انتشار دارد. بسیاری از سرویسهای استریم حدود -۱۴ LUFS را هدف میگیرند و پخش اروپایی -۲۳ LUFS را. راهنمای فعلی پلتفرم خود را بررسی کنید.
ابزارهای مرتبط
آنالیز کیفیت
FLAC تقلبی را پیدا کنید و طیف صدا را ببینید.
تغییر بلندی صدا
صدا را بلندتر، آرامتر یا نرمال کنید.
تست میکروفون
بررسی کارکرد میکروفون با نمایشگر زنده.
تقویت باس
باس هر آهنگی را تقویت کنید، با پیشنمایش زنده.
سمپل ریت و بیت دیپث چیست؟
معنی ۴۴٫۱ کیلوهرتز، ۴۸ کیلوهرتز، ۱۶ بیت و ۲۴ بیت و انتخاب درست